Harmonogram wyznacza czas na przygotowanie przemysłu
Marek Woszczyk, prezes Polskich Elektrowni Jądrowych, zapowiedział złożenie do końca października wniosku dotyczącego wstępnych robót budowlanych. Podtrzymał również perspektywę uruchamiania kolejnych bloków pierwszej elektrowni w latach 2036–2038 deklarowaną przez spółkę oraz określoną w najnowszej aktualizacji PPEJ przyznając jednocześnie, że ryzyka harmonogramowe istnieją i należy je monitorować.
Trzeba mieć świadomość i odpowiednio zarządzać tą przyszłością. […] Tu łatwiej chyba wymienić ryzyka, których nie ma w tym programie, niż te, które w nim istnieją.
Local content zaczyna się od zdolności do wykonania zamówień
W dyskusjach o udziale krajowego przemysłu powracały wymagania jakościowe, dokumentacja i przygotowanie organizacyjne przedsiębiorstw. Andrzej Sidło z Departamentu Energii Jądrowej wskazywał na znaczenie kompetencji pozwalających firmom uczestniczyć w wymagającym łańcuchu dostaw. Piotr Chmiel z Westinghouse opisywał praktyczny wymiar takiego przygotowania:
Pracujemy z polskimi firmami, których kadry nie były wcześniej wdrożone w przygotowywanie projektów jądrowych ani nie miały wdrożonych programów zapewnienia jakości. Razem z kilkoma, wyselekcjonowanymi w dosyć długotrwałym procesie, idziemy ramię w ramię. Westinghouse finansuje ten rozwój z własnej kieszeni, a firmy, które przygotowują się razem z nami, otrzymują za to wynagrodzenie.
Dla firm uczestniczących w tej współpracy przygotowania do pierwszej polskiej elektrowni są także inwestycją w kolejne kontrakty. Przeszkoleni pracownicy i wdrożone standardy jakości mogą ułatwić im wejście do łańcuchów dostaw innych projektów jądrowych, również za granicą.
Kompetencje budowane od szkoły do elektrowni
Anna Grzegorczyk, kierująca Działem Wsparcia Budowy Kompetencji w PEJ, zwracała uwagę na deficyty w zawodach technicznych i potrzebę przygotowania szkolnictwa zawodowego. Zapotrzebowanie na pracowników obejmie budowę, wieloletnią eksploatację oraz likwidację obiektu.
System, który prowadzimy w Polskich Elektrowniach Jądrowych, nazwaliśmy roboczo AtomHub. Jest to ciągłość kształcenia i popularyzacji energetyki jądrowej, począwszy od szkoły podstawowej po szkolnictwo wyższe i dokształcanie czy zmianę kwalifikacji u osób dorosłych.
Dla Pomorza oznacza to potrzebę powiązania planów inwestora z ofertą szkół, uczelni i instytucji szkoleniowych. Taka współpraca może zwiększyć szanse mieszkańców na zatrudnienie, a lokalnym przedsiębiorstwom ułatwić kompletowanie zespołów. Jej efekty będą zależały od konkretnych programów nauczania, praktyk i możliwości zdobywania doświadczenia.
Model biznesowy przesądza o wartości inwestycji
Bożena Horbaczewska ze Szkoły Głównej Handlowej rozszerzyła dyskusję o ekonomiczne warunki funkcjonowania elektrowni. Przy wysokim udziale kosztów kapitałowych szczególnego znaczenia nabierają przewidywalność przychodów i sposób sprzedaży energii.
Model biznesowy musimy przygotować już w fazie inwestycyjnej, a właściwie nawet wtedy, kiedy jeszcze nie zaczniemy realizować tej inwestycji. Musimy mieć to przemyślane wcześniej i zaprojektować fazę operacyjną w fazie inwestycyjnej
W tym kontekście Horbaczewska mówiła o kontraktach długoterminowych i mechanizmach wsparcia. Mają one zapewnić elektrowni przychody pozwalające pokrywać koszty jej pracy i spłacać nakłady na budowę, także w okresach niskich cen energii.
POLA i własne kompetencje projektowe
HTGR-POLA to opracowany w Narodowym Centrum Badań Jądrowych we współpracy z JAEA (japoński odpowiednik NCBJ) projekt wysokotemperaturowego reaktora badawczego chłodzonego helem, o mocy cieplnej 30 MW. Ma służyć do testowania technologii, która w przyszłości mogłaby dostarczać przemysłowi parę o wysokiej temperaturze, potrzebną m.in. w zakładach chemicznych. Budowa POLI pozwoliłaby zdobyć doświadczenie przed wdrożeniem większych jednostek komercyjnych.
Wykonaliśmy projekt podstawowy, w tej chwili staramy się o finansowanie. W międzyczasie prowadzimy dialog techniczny z Państwową Agencją Atomistyki i GDOŚ. Przede wszystkim rozmawiamy z biznesem, ażeby zainwestował w ten projekt
Dla Polski byłaby to okazja do rozwijania własnej technologii reaktorowej. Wiedza zdobyta przy projektowaniu, budowie i eksploatacji POLI mogłaby pomóc polskim zespołom w realizacji kolejnych instalacji oraz we współpracy z zagranicznym przemysłem.
Kogeneracja wymaga odbiorców ciepła
Interesujący kierunek przedstawiło OSGE, omawiając prace nad kogeneracją z wykorzystaniem BWRX-300. Zaprezentowane założenie obejmowało jednoczesną produkcję około 250 MW energii elektrycznej i 250 MW ciepła dla systemów ciepłowniczych.
Wykorzystanie ciepła mogłoby zwiększyć gospodarcze znaczenie takich jednostek dla miast i przemysłu. Kluczowe stają się jednak lokalizacja odbiorców, koszty sieci, sezonowość zapotrzebowania oraz straty przesyłowe. Ocena projektu wymaga więc uwzględnienia zarówno warunków lokalizacji reaktorów, jak i możliwości odbioru wytwarzanego ciepła.
Co z odpadami promieniotwórczymi?
Aneta Korczyc, dyrektorka Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych, mówiła o przygotowaniach do budowy nowego składowiska. Planowany obiekt ma służyć odpadom nisko i średnioaktywnym krótkożyciowym. Jego przygotowanie jest częścią infrastruktury potrzebnej do obsługi przyszłego programu energetycznego.
Nasze marzenie to nowe składowisko odpadów promieniotwórczych, które byłoby przede wszystkim zbudowane w celu zabezpieczenia miejsca na odpady pochodzące z energetyki jądrowej. Na razie jeszcze nie mamy lokalizacji, ale wiemy już, jak będzie wyglądało.
Wizyta studyjna w Krajowym Składowisku Odpadów Promieniotwórczych w Różanie pozwoliła uczestnikom MSEJ przyjrzeć się codziennej pracy składowiska, stosowanym technologiom i planom jego rozwoju. O tym, jak ZUOP przygotowuje odpady do składowania i jak trafiają one do Różana, pisaliśmy szerzej w naszym wcześniejszym artykule „Zaczynać z wizją końca”.
Od badań jądrowych do aparatury medycznej
Wizyta w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku pozwoliła uczestnikom poznać zaplecze badawcze ośrodka i prace nad specjalistyczną aparaturą. Choć reaktor MARIA był w tym czasie wyłączony, mogli przyjrzeć się jego budowie i stosowanym procedurom bezpieczeństwa. Program obejmował również inne obszary działalności NCBJ.
Szczególnie ciekawa była wizyta w Zakładzie Aparatury Jądrowej HITEC, gdzie zaprezentowano prace nad polskim akceleratorem śródoperacyjnym AQURE. Urządzenie pozwala napromieniać wybrany obszar bezpośrednio podczas operacji, po usunięciu nowotworu. Za jego powstaniem stoją zespoły zajmujące się fizyką, elektroniką, sterowaniem i konstrukcją aparatury. AQURE jest przykładem wykorzystania polskiego doświadczenia w technologiach jądrowych do tworzenia urządzeń dla medycyny.
Wymiana wiedzy między nauką, przemysłem i administracją
Międzynarodowa Szkoła Energetyki Jądrowej im. prof. Andrzeja Strupczewskiego łączy wykłady ekspertów, dyskusje branżowe, warsztaty i wizyty techniczne. Jej 12. edycja odbyła się 19–22 października 2026 r. Wydarzenie organizowane przez NCBJ, Ministerstwo Energii, ZUOP i KSOP oraz instytucje partnerskie skupia studentów, naukowców, administrację oraz przedstawicieli przemysłu. Nagrania z dni wykładowych dostępne są na stronie szkoły.
