„It’s a lifetime exercise”. Cyberbezpieczeństwo zaczyna się od projektu
Morska farma wiatrowa jest złożonym układem urządzeń, połączeń i systemów sterowanych oprogramowaniem. Alfredo Parres z Hitachi Energy podczas konferencyjnej dyskusji wskazywał, że ochrona tego środowiska wymaga więcej niż spełnienia norm na określonym etapie inwestycji. Cyberbezpieczeństwo opisywał jako zadanie rozciągnięte na cały okres życia instalacji.
To nie jest zadanie jednorazowe, lecz na cały okres życia instalacji. Cyberbezpieczeństwo musi być uwzględnione w projekcie od początku, poprzez odpowiednią architekturę zabezpieczeń. Mam na myśli kontrolowanie zdalnego dostępu, przyznawanie uprawnień oraz udzielanie dostępu wyłącznie na czas, w którym jest on rzeczywiście potrzebny.
Wśród źródeł podatności wymienił liczne połączenia między turbinami, siecią, systemami komunikacji i zarządzania energią, a także między właścicielem instalacji i dostawcami. Osobny obszar ryzyka stanowi zdalny dostęp do urządzeń pracujących na morzu.
Odpowiedzialność obejmuje cały łańcuch dostaw
W podejściu przedstawionym przez Parresa istotne miejsce zajmują testy. Scenariusze dotyczące cyberbezpieczeństwa powinny być uwzględniane podczas odbiorów urządzeń, aby sprawdzić odporność zaprojektowanych i dostarczonych rozwiązań. Temat ochrony musi pojawić się odpowiednio wcześnie, już na etapach przygotowania i opracowania projektu technicznego.

Przedstawiciel Hitachi Energy podkreślał również odpowiedzialność całego łańcucha dostaw. Wymagania wobec poszczególnych firm są częścią bezpieczeństwa systemu, w którym ich urządzenia i oprogramowanie będą współpracować.
Musimy spojrzeć na cały system i ekosystem, cały łańcuch wartości oraz cały łańcuch dostaw. Musimy upewnić się, że każdy z dostawców w łańcuchu dostaw spełnia wymagania i standardy. To ogromna odpowiedzialność spoczywająca na dostawcach.
Bezpieczeństwo dostaw decyduje o realizacji projektów
Karolina Pietrzak, prezes zarządu ORLEN Neptun, przedstawiała bezpieczeństwo z perspektywy dewelopera przygotowującego kolejne inwestycje. Wskazywała, że jest ono uwzględniane już podczas badań gruntu i wiatru oraz opracowywania koncepcji projektów.
Istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa są także dostawy. Pietrzak łączy dostępność komponentów z możliwością dotrzymania harmonogramów. Rozwój krajowego łańcucha dostaw przedstawiała w tym kontekście również jako element bezpieczeństwa inwestycji.
Local Content osiągnął już pewien poziom i wciąż staramy się go powiększyć również dlatego, że jest to część tego większego wymiaru bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo dostaw jest bardzo strategicznym aspektem rozwoju projektów. Jeżeli mamy w pipeline 5, potem 11, potem 18 GW, to musimy mieć pewność, że będziemy w stanie wybudować je na czas.
Prezes ORLEN Neptun wskazywała ponadto, że produkcja ulokowana bliżej inwestycji daje większy wpływ na dostawy. Jej argument poszerza dyskusję o local content: obok korzyści gospodarczych pojawiają się kwestie kontroli nad łańcuchem dostaw i terminowości.

W podobnym kontekście mówiła o terminalu w Świnoujściu. Przedstawiała go jako lokalne zaplecze transportu i instalacji komponentów, które może świadczyć usługi dla własnych projektów oraz innych inwestycji, także na rynkach zagranicznych.
Kolejne farmy, wspólne doświadczenia
Pietrzak odwoływała się również do swoich doświadczeń z rozwijania projektów w Stanach Zjednoczonych, gdzie kwestie bezpieczeństwa i współpracy z wojskiem pojawiały się na wczesnym etapie prac. W odniesieniu do Polski wskazała współpracę z Ministerstwem Obrony Narodowej i jednostkami uczestniczącymi w uzgadnianiu wymagań dotyczących bezpieczeństwa.
Rozwój większej liczby projektów stwarza w jej ocenie, możliwości korzystania ze wspólnych doświadczeń. Jednocześnie rodzi kolejne pytania wymagające współpracy między inwestorami. Prezes ORLEN Neptun zadeklarowała otwartość na taki dialog.
To, że tworzymy całe portfolio, więcej projektów niż tylko jeden, daje możliwości jeszcze większej współpracy, ale też stawia przed nami pytania, na które trzeba znaleźć odpowiedzi. I my jak najbardziej jesteśmy otwarci na współpracę z innymi deweloperami i różnymi rynkami.
NATO: operatorzy jako aktywni partnerzy ochrony
Współpraca była również jednym z głównych wątków wypowiedzi Paula Rushtona z NATO. Przedstawiciel sojuszu mówił o odporności dostaw energii jako zadaniu wymagającym rozpoznawania zagrożeń, ochrony infrastruktury i przywracania jej działania po zakłóceniach. Na każdym z tych etapów widział istotną rolę operatorów.

Przedsiębiorstwa dysponujące infrastrukturą mają uczestniczyć w tworzeniu bezpieczeństwa systemu energetycznego. Rushton podkreślał ich odpowiedzialność za identyfikowanie zagrożeń i reagowanie, jednocześnie wskazując na potrzebę ścisłej współpracy z władzami cywilnymi i wojskiem.
Jednym z kluczowych wniosków naszej pracy, który szczególnie wyraźnie pojawił się w ostatnich rozmowach, jest potrzeba traktowania operatorów infrastruktury nie jako biernych odbiorców prawa i regulacji, lecz jako aktywnych partnerów na pierwszej linii zapewniania bezpieczeństwa całego systemu energetycznego. Jak ujął to admirał [wadm. Krzysztof Jaworski, zastępca dowódcy generalnego RSZ – przyp. red.], to właśnie na operatorów nakładamy pierwszą odpowiedzialność za identyfikowanie bardzo wielu zagrożeń i reagowanie na nie.
Rushton zaznaczał zarazem, że nie można oczekiwać od prywatnych operatorów samodzielnej ochrony przed każdym zagrożeniem. Potrzebne są priorytety oraz uzgodnienie zadań na czas pokoju, kryzysu i konfliktu.
Gdzie kończą się możliwości inwestora?
Granicę między odpowiedzialnością przedsiębiorstw a zadaniami państwa opisywał Bartosz Fedurek, prezes zarządu PGE Baltica. Wskazywał na systemy techniczne i organizacyjne jako obszar działania inwestorów oraz operatorów. Zwracał jednak uwagę, że przedsiębiorstwa cywilne mają ograniczone możliwości reagowania na zagrożenia wymagające użycia siły.

Jest pewien obszar odpowiedzialności inwestora, czy operatora przyszłej infrastruktury krytycznej, w którym jesteśmy pierwszą linią obrony. To są systemy techniczne, systemy organizacyjne. Ale przychodzi taki moment, kiedy już brakuje nam środków, sił i też mandatu. Wręcz nie powinniśmy mieć do tego mandatu, żeby móc podejmować działania o charakterze kinetycznym. I wtedy wchodzą odpowiednie służby państwa, odpowiednie inne sektory.
Fedurek nie proponował jednego, uniwersalnego podziału odpowiedzialności. W jego ocenie trzeba ustalać, kto jest w stanie najlepiej zarządzać konkretnym ryzykiem, i na tej podstawie dzielić zadania.
Od wykrycia zagrożenia do reakcji
Jarosław Broda, dyrektor zarządzający Northland Power i członek zarządu Baltic Power, zwracał uwagę na konieczność połączenia poszczególnych elementów ochrony. Wskazywał, że po wykryciu zagrożenia operator musi wiedzieć, dokąd przekazać informację, a po jej analizie powinno nastąpić odpowiednie działanie.

Bezpieczeństwo jest systemem naczyń połączonych. To nie jest jeden element. Jeden wartownik, kamera, radar, czy posterunek. To cały system, który musi działać spójnie na wszystkich etapach potencjalnego zagrożenia.
Broda postulował przetestowanie takiej współpracy w praktyce poprzez wspólne ćwiczenia. Miałyby one sprawdzić działanie całego systemu z udziałem operatora, administracji i służb.
–
Tekst powstał w ramach patronatu medialnego Mocy Pomorza nad konferencją Offshore Wind Poland 2026, która odbyła się 17–18 listopada 2026 r. w Warszawie. Organizatorem wydarzenia było Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (PSEW).