Transformacja energetyczna i przemysłowa Pomorza
Energetyka Raport

4,8 mld zł dla przemysłu. Jak obniżyć ceny energii także po zakończeniu dopłat?

Polska przygotowuje program wsparcia przemysłu energochłonnego o wartości 4,8 mld zł. Pomoc ma obniżyć koszty prądu i zobowiązać przedsiębiorstwa do inwestycji w transformację energetyczną. RE-Source Poland Hub proponuje, aby połączyć te inwestycje z nowymi źródłami OZE i wieloletnimi umowami zakupu energii. Cel to niższe i bardziej przewidywalne koszty również po zakończeniu dopłat.

4,8 mld zł dla przemysłu. Jak obniżyć ceny energii także po zakończeniu dopłat? – mat. prasowe RE-Source Poland Hub
🔊 Posłuchaj odczyt w przeglądarce · pełny podcast (Gemini) – wkrótce

Dopłaty do energii w zamian za inwestycje

Program ma objąć m.in. przedsiębiorstwa z branży stalowej, chemicznej, szklarskiej, ceramicznej, cementowej i papierniczej. To sektory, w których wysokie koszty energii utrudniają konkurowanie z zagranicznymi producentami. Na wsparcie w latach 2027–2030 zaplanowano łącznie 4,8 mld zł.

Podstawą programu są unijne ramy pomocy państwa CISAF. Określają one warunki, na jakich kraje członkowskie mogą wspierać czystą energię i transformację przemysłu. W podstawowym modelu CISAF pomoc może odpowiadać obniżeniu średniej rocznej hurtowej ceny energii najwyżej o 50 proc., dla maksymalnie połowy rocznego zużycia. Cena po uwzględnieniu wsparcia nie może spaść poniżej 50 euro za megawatogodzinę. 

Wsparcie ma charakter przejściowy. Może być udzielane przez najwyżej trzy lata, a wypłaty muszą zakończyć się do końca 2030 r. Beneficjent musi przy tym przeznaczyć równowartość co najmniej połowy pomocy na inwestycje, które przyczynią się do ograniczenia kosztów systemu elektroenergetycznego i nie zwiększą zużycia paliw kopalnych. W grę wchodzą m.in. OZE, magazyny energii, poprawa efektywności i elastyczności poboru oraz elektryfikacja procesów.

Najpierw potrzeby fabryki, potem źródło energii

RE-Source Poland Hub proponuje wykorzystanie obowiązku inwestycyjnego do budowania trwałych relacji między przemysłem a wytwórcami energii odnawialnej. Służyć temu miałby tzw. mechanizm korelacji, opisany w raporcie fundacji.

Punktem wyjścia byłyby potrzeby konkretnego zakładu: ilość energii, godziny jej poboru, termin rozpoczęcia dostaw i akceptowana cena. Dopiero do tych wymagań dobierano by projekty OZE, uwzględniając ich lokalizację oraz możliwości sieci. Na wniosek przedsiębiorstwa lub grupy odbiorców Prezes Urzędu Regulacji Energetyki organizowałby aukcję. Jej zwycięzcy zawieraliby z przemysłem umowy cPPA, czyli długoterminowe kontrakty zakupu energii między przedsiębiorstwem a wytwórcą. W założeniu fundacji taki model miałby ułatwić finansowanie elektrowni i zapewnić odbiorcom przewidywalne warunki dostaw.

CISAF stwarza szansę, aby wsparcie przemysłu przełożyć na trwałe zmniejszenie kosztów energii dla przemysłu, pod warunkiem likwidacji barier w lokowaniu instalacji OZE na terenach przemysłowych i w ich pobliżu. Nasz mechanizm korelacji może pomóc tę szansę wykorzystać: połączyć inwestycję w OZE z konkretnym zakładem, zapewnić odbiór energii i stworzyć warunki do finansowania projektu. Proponujemy, aby obowiązek inwestycyjny powiązać z budową długoterminowego modelu zaopatrzenia przemysłu w konkurencyjną energię

Szymon Kowalski, wiceprezes RE-Source Poland Hub

Koncepcja przewiduje również zabezpieczenie państwowe, uruchamiane w określonych sytuacjach, np. niewypłacalności odbiorcy lub wygaśnięcia krótszego kontraktu przed końcem okresu zabezpieczenia. Raport opisuje także osobny system gwarancji dla umów zawieranych poza aukcjami. Są to propozycje wymagające zmian prawnych.

Senat uwzględnił umowy PPA

Dla przedsiębiorstw rozważających taki model istotna jest poprawka przyjęta przez Senat 27 października 2026 r. Zakłada ona uwzględnienie w obowiązku inwestycyjnym budowy nowych lub modernizacji istniejących instalacji OZE finansowanych z udziałem przedsiębiorcy przez długoterminową umowę PPA. Warunkiem byłoby to, aby umowa służyła finansowaniu tych inwestycji. Aam zakup energii odnawialnej nie oznacza więc automatycznie wykonania obowiązku inwestycyjnego. Znaczenie ma udział kontraktu w finansowaniu konkretnej instalacji.

Ustawę Sejm uchwalił 22 października, a po poprawkach Senatu dokument wrócił do izby niższej, więc przyjęta przez senatorów propozycja nie przesądza jeszcze o ostatecznym kształcie przepisów. Tekst ustawy przewiduje również, że wsparcie nie będzie udzielane przed pozytywną decyzją Komisji Europejskiej dotyczącą zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym.

Elektrownia może powstać przy zakładzie

Inwestycja nie musi oznaczać budowy dużej farmy oddalonej od fabryki. Unijne zasady dopuszczają realizację przedsięwzięć na terenie beneficjenta oraz powierzenie ich podmiotom trzecim. Odpowiedzialność za wykonanie inwestycji pozostaje jednak po stronie firmy korzystającej z pomocy.

Jednym z możliwych rozwiązań jest model, w którym partner energetyczny buduje i utrzymuje instalację fotowoltaiczną na dachu lub terenie zakładu, a przedsiębiorstwo kupuje z niej energię na podstawie wieloletniej umowy. Pomysłodawcy tego rozwiązania postulują jasne określenie, jakie wydatki i formy udziału odbiorcy w takim przedsięwzięciu będą zaliczane do obowiązku inwestycyjnego.

Co zostanie po zakończeniu wsparcia?

Według autorów koncepcji najważniejszym efektem programu powinien być dostęp do konkurencyjnej energii również po wygaśnięciu dopłat. Długoterminowy kontrakt miałby zapewnić wytwórcy przewidywalne przychody, a fabryce ograniczyć niepewność dotyczącą kosztów dostaw.

Wysokie ceny energii są dziś jedną z największych barier dla konkurencyjności polskiego przemysłu. Czekamy na szybkie uruchomienie wsparcia w ramach CISAF, ale trzy lata dopłat nie rozwiążą problemu na stałe. Dlatego realizowane inwestycje powinny dawać zakładom dostęp do tańszej i stabilnej energii na lata, a długoterminowe umowy z nowymi źródłami OZE są jedną z dróg, by to osiągnąć. Ważne, by przepisy były proste i uwzględniały realne potrzeby odbiorców przemysłowych.

Henryk Kali, prezes Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu

Ocena opłacalności wymaga jednak uwzględnienia pełnego kosztu zaopatrzenia zakładu. Obok ceny w kontrakcie znaczenie mają koszty bilansowania, uzupełniania dostaw w godzinach niedostatecznej produkcji OZE oraz opłaty sieciowe. Informacja prasowa wskazuje także na konieczność pogodzenia proponowanych gwarancji z zasadami pomocy publicznej.

RE-Source Poland Hub postuluje przetestowanie mechanizmu w pilotażu z udziałem przemysłu, inwestorów OZE i operatorów sieci. Dopiero szczegółowe przepisy i warunki konkretnych projektów pokażą, czy uda się przełożyć czasową pomoc na niższe koszty energii w kolejnych latach.

Kontekst sprawy

Materiały powiązane

Kolejne wydarzenia

Pełny kalendarz wydarzeń →