Nadmorski PFR bywa mylony z Polskim Funduszem Rozwoju. Czym właściwie jest pomorska instytucja?
Jesteśmy spółką samorządu województwa pomorskiego i byliśmy pierwszym utworzonym w Polsce regionalnym funduszem rozwoju. Działamy ponad dziesięć lat. Zarządzamy środkami finansowymi, które wróciły do naszego regionu z poprzednich budżetów unijnych oraz unijnymi środkami z przeznaczeniem na pożyczki, poręczenia i inne instrumenty zwrotne, a nasza suma bilansowa to ponad 1,5 mld zł. Wspieramy mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, ale również samorządy i regionalne inwestycje, także przez pośredników finansowych. To właśnie naszym wspólnym zaangażowaniem udało się sfinansować ze środków będących w dyspozycji PFR około 5,5 tyś projektów na kwotę blisko 1 mld złotych.
Obserwujemy w ostatnim czasie przesunięcie typu dostępnego finansowania na instrumenty zwrotne. Dlaczego firma albo gmina ma po nie sięgnąć, zamiast czekać na dotację?
Pożyczka nie zastąpi dotacji w każdej sytuacji. W badaniach i rozwoju, gdzie ryzyko niepowodzenia jest duże, bezzwrotne wsparcie nadal jest potrzebne. Natomiast termomodernizacja czy OZE przynoszą realne oszczędności, dzięki którym można spłacać zobowiązanie . Pożyczki są też bardziej elastyczne i mogą finansować także np. VAT lub inne wydatki obrotowe. Zwykle są dostępne dłużej niż konkursy dotacyjne, wymagają mniej dokumentów i można je uruchomić wtedy, gdy pojawia się potrzeba, a nie wtedy, gdy akurat trwa odpowiedni nabór. Dodatkową korzyścią dla regionu jest to, że po 10–15 latach te pieniądze wracają do Funduszu i mogą pracować ponownie, wspierając kolejne projekty.

W których obszarach zielonej transformacji te pieniądze mogą dziś pracować?
Nie ma jednego najważniejszego produktu, potrzebne są równoległe działania. Przykładowo, pożyczka OZE finansuje odnawialne źródła i magazyny energii, a Ekopożyczka dla MŚP wspiera inwestycje w zakresie ograniczenia zużycia surowców lub ponownego wykorzystania odpadów. Pożyczka Termomodernizacyjna służy z kolei właścicielom budynków mieszkalnych i publicznych w zakresie zwiększenia ich efektywności energetycznej. Wspólnie z wybranymi gminami prowadzimy też Pomorski Fundusz Antysmogowy, a z WFOŚiGW w Gdańsku finansujemy inwestycje wodno-ściekowe.
Czy przedsiębiorcy i samorządy są już gotowi korzystać z takich pożyczek?
Przedsiębiorcy są już dalej na tej drodze: nauczyli się korzystać z pożyczek, a środki na projekty takie jak OZE są szybko angażowane. Przy nowszych produktach potrzeba więcej czasu i konkretnych przykładów. Samorządy są ostrożniejsze, bo muszą pilnować wskaźników budżetowych, ale są gminy, takie jak np. gmina Puck, które z powodzeniem sięgają po pożyczki. Nasze środki nie wystarczą na wszystko, ale mogą wskazywać kierunek i z wielu mniejszych inwestycji budować zmianę widoczną w całym regionie.

Mówi pan o wielu przedsięwzięciach. Czy ich skala najlepiej pokazuje skuteczność Funduszu?
Tak. Nie szukamy jednej monumentalnej inwestycji. W ciągu dwóch lat uruchomiliśmy prawie 200 mln zł pożyczek rozwojowych przy średniej wartości około 500 tys. zł. Uruchomiliśmy także reporęczenie aby rozszerzyć dostęp do instrumentów gwarancyjnych dla naszych mśp w regionie. To tylko niektóre z naszych działań. Dla nas moc Pomorza tkwi także w sektorze mśp z uwzględnieniem start-upów. Zapewniamy też wkład własny do większych projektów, na przykład inwestycji szpitalnych z KPO, czy zakupu autobusów elektrycznych ze środków unijnych. Dzięki naszym środkom inwestor może zapewnić kapitał, na bazie którego cały ten montaż finansowy może zadziałać jako dźwignia do sięgania po znacznie większe środki finansowe z poziomu krajowego. A na tym też nam zależy.
Pomorze ma też projekty wielkiej skali, jak offshore i energetykę jądrową. Gdzie w tym układzie jest miejsce dla PFR?
Chcemy wzmacniać udział pomorskich firm w łańcuchach dostaw i czynimy to uwzględniając nasze możliwości w ramach obecnych produktów. Nasz kapitał jest jednak zbyt mały wobec potrzeb, dlatego niezbędne są także środki i rozwiązania z poziomu centralnego. Możemy być pierwszym stopniem finansowania i pomagać podmiotom, które nie mieszczą się w prostych schematach. Analizujemy ryzyko, bo pieniądze mają wrócić, lecz nie działamy wyłącznie według algorytmu. Najważniejszy jest inwestor i jego pomysł. Naszym zadaniem jest dostrzegać jego potrzeby i zapewniać stabilny dostęp do odpowiedniej ścieżki finansowej
–
Jacek Zwolak ukończył zarządzanie na Uniwersytecie Gdańskim i od początku związał ścieżkę zawodową z Pomorzem. Ekspert w dziedzinie unijnych instrumentów finansowych i programów PHARE, dedykowanych rozwojowi sektora MŚP i lokalnej gospodarki. Od 2021 roku kieruje pracami zarządu Pomorskiego Funduszu Rozwoju sp. z o.o.