Konferencja odbyła się 28–29 września 2026 roku z inicjatywy Instytutu Polityki Energetycznej im. Ignacego Łukasiewicza i Politechniki Rzeszowskiej. Dla północy jej tematy mają konkretną postać: terminal LNG w Świnoujściu, projekt FSRU w Gdańsku, morska energetyka wiatrowa i przygotowania do elektrowni jądrowej w gminie Choczewo. Inwestycje mają służyć odbiorcom w całym kraju, a ich otoczenie – porty, firmy, samorządy i mieszkańcy – musi przygotować się na wieloletnią zmianę.
Bałtyk: infrastruktura musi przetrwać zakłócenia
„Energetyka nie jest tylko jednym z sektorów infrastruktury krytycznej. Jest systemem operacyjnym państwa. Musimy zbudować taki system, który wytrzyma atak i będzie w stanie dalej funkcjonować.” – mówił gen. Karol Molenda tegoroczny laureat Nagrody im. Ignacego Łukasiewicza.
Praktyczną stronę ochrony omawiano w panelu „Dane satelitarne w monitoringu infrastruktury krytycznej – potrzeby, stan obecny i perspektywa”, z udziałem przedstawicieli POLSA, PGE Baltica, Akademii Marynarki Wojennej i AGH. Rozmawiano o łączeniu obserwacji satelitarnych z innymi danymi i szybkim przekazywaniu operatorom użytecznych analiz.
Rafał Miętkiewicz z Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni przestrzegał przed bezkrytycznym zaufaniem do wskazań AIS, czyli systemu automatycznej identyfikacji statków. Dla instalacji offshore i terminali oznacza to potrzebę weryfikowania danych o ruchu na morzu oraz sprawnej współpracy operatorów i służb.
Cyberbezpieczeństwo także po stronie użytkownika
Utrzymanie pracy infrastruktury i przywracanie jej działania po cyberataku były tematami panelu „Suwerenność cyfrowa Polski – cyberbezpieczeństwo, AI i odporność infrastruktury krytycznej”. Agata Dorożalska z PGE Dystrybucja podkreślała znaczenie ciągłości dostaw. Michał Furman z ORLENU wskazywał na trudność stojącą przed przedsiębiorstwami: muszą chronić wiele systemów i urządzeń, podczas gdy atakującemu może wystarczyć znalezienie jednej słabości.
W panelu otwierającym Mariusz Podkański z PGE Dystrybucja zwracał uwagę na bezpieczeństwo instalacji użytkowników sieci, m.in. falowników w OZE. Wanda Buk podkreślała, że urządzenia poza własną infrastrukturą operatora również wpływają na bezpieczeństwo systemu. Postulowała ich inwentaryzację, sprawdzenie podatności i procedur reakcji.
LNG: liczy się terminal, magazyn i szlak dostaw
Podczas panelu „FSRU i magazyny gazu – nowy układ sił na rynku gazu?” Anna Mikulska, związana z Baker Institute przy Rice University, analizowała wpływ pogody, popytu azjatyckiego i kontraktów na dostępność LNG dla Europy. Terminal daje możliwość odbioru gazu, ale jego zakup odbywa się na konkurencyjnym rynku światowym.
Magazyny są szczególnie istotne dla energetyki. Widzimy tutaj przestrzeń do rozbudowy pojemności, zwłaszcza tych elastycznych magazynów w kawernach solnych
Tomasz Włodek z AGH w wystąpieniu „Magazyny gazu w transformacji polskiej energetyki” wskazywał na przechodzenie od sezonowego magazynowania do częstszych cykli, odpowiadających potrzebom elektrowni gazowych. Obok pojemności liczy się bowiem szybkość odbioru paliwa.
Węgiel i offshore w jednym systemie
Podczas panelu otwierającej konferencję „Bezpieczeństwo energetyczne w czasach niepewności – jak budować odporny system energetyczny?” dyskutowano o utrzymaniu mocy dostępnych również przy niskiej produkcji z wiatru i słońca. Prezes PSE Grzegorz Onichimowski postulował zmiany rynku mocy umożliwiające dalszą pracę części bloków węglowych po 2030 roku i przeprowadzenie aukcji na 2031 rok.
Michał Kurtyka wskazywał na wykorzystanie doświadczeń programu Bloki 200+ do zwiększania elastyczności jednostek. Onichimowski zastrzegał jednak, że modernizowanie wszystkich bloków nie ma uzasadnienia. Mówił o wyborze kilku lub kilkunastu, zależnie od ich stanu i analizy potrzeb systemu.
„Drugi priorytet, sądzę nie mniej istotny, to zwiększenie sterowalności, obserwowalności i elastyczności systemu. Na niższych szczeblach, czyli całego systemu OZE” – podkreślał prezes PSE.
Dla Pomorza oznacza to konieczność skoordynowania nowych źródeł z sieciami, magazynami energii i możliwościami bilansowania. Skalę krajowych inwestycji sieciowych sygnalizował wiceminister energii Konrad Wojnarowski: zapowiadał 100 mld zł do 2030 roku i kolejne 80 mld zł do 2035 roku.
Jak zatrzymać wartość inwestycji w regionie
Udziałowi polskich firm poświęcono panel „Kapitał dla transformacji energetycznej – finansowanie inwestycji, nowe technologie OZE i rozwój regionów”.
Kapitał jest mniejszym problemem niż kwestia ryzyk i przewidywalności. Bo oczywiście, jeżeli przedsiębiorca rozmawia z bankiem, to na koniec ryzyko jest po naszej stronie
Wymagania dotyczące udziału krajowych firm nie zawsze docierają do kolejnych poziomów podwykonawstwa. Dla pomorskich przedsiębiorstw przewidywalne zamówienia to warunek inwestowania w ludzi i wyposażenie potrzebne do budowy i obsługi instalacji.
Odpady i biogaz jako lokalne zasoby energii
Panel „Gospodarka odpadowa jako niewykorzystany potencjał dla polskiej energetyki” przyniósł konkretne wskazówki dla samorządów. Michał Kurtyka podkreślał znaczenie odbioru ciepła, a Adam Masłoń – dopasowania instalacji fermentacji do dostępnego surowca. Andrzej Kulig wskazywał na możliwość magazynowania biogazu i wykorzystania go wtedy, gdy energia jest potrzebna.
Dla pomorskich gmin to argument za wspólnym planowaniem gospodarki odpadami, oczyszczalni i ciepłownictwa. Instalacje muszą mieć zapewniony surowiec i odbiorców energii. O opłacalności decydują także koszty utrzymania i sezonowość odbioru ciepła.
Gdynia i Gdańsk z nagrodami za transformację energetyczną
Lokalny wymiar zmian wybrzmiał podczas wręczenia Nagród im. Ignacego Łukasiewicza w VI Ogólnopolskim Konkursie dla Jednostek Samorządu Terytorialnego na Najbardziej Innowacyjny Energetycznie Samorząd.
Gdynia otrzymała wyróżnienie „Lider transformacji energetycznej w obszarze akcji społecznej”, a Gdańsk – „Lider energetyki lokalnej i obywatelskiej”. Wyróżnienia zwracają uwagę na znaczenie zaangażowania mieszkańców i rozwoju lokalnej energetyki.
Podczas panelu „Lokalne rozwiązania dla samorządów, czyli jak obniżyć rachunki za prąd w gminie?” Daniel Raczkiewicz z Energynat Solutions wskazywał na dopasowanie własnej produkcji do zużycia energii w gminnych obiektach. Rozmawiano także o kompetencjach urzędników i ocenie oszczędności w perspektywie wielu lat.
Energetyka jądrowa potrzebuje kultury bezpieczeństwa
Podczas panelu „Energetyka jądrowa: kultura bezpieczeństwa” omawiano kwestie codziennych nawyków, zgłaszania błędów i wiarygodności informacji. Krzysztof Król opisywał kulturę bezpieczeństwa jako to, „jak pracujemy, kiedy nikt nie patrzy”. Robert Reczkowski zwracał uwagę na oddziaływanie informacyjne, które może wpływać na ocenę ryzyka i podejmowane decyzje.
Dla Pomorza, przygotowującego się do uruchomienia pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, oznacza to długoterminową pracę nad kompetencjami ludzi i jakością organizacji. Dotyczy ona również komunikacji z otoczeniem: wyjaśniania procesu inwestycyjnego, odpowiadania na pytania i oddzielania potwierdzonych informacji od niepewności.
Pomorze jako nowy tułów strategiczny Polski
Znaczenie zmian zachodzących na północy Polski trafnie ujął Andrzej Lis, zastępca dowódcy Transformacji i Szkolenia Sił Zbrojnych, podczas dyskusji o odporności państwa:
„Wydaje mi się, że możemy postawić tezę, że ten tułów strategiczny przesunął się geograficznie zdecydowanie na północ, na wybrzeże Rzeczypospolitej”.
Od sprawności terminali, morskich farm wiatrowych, przyszłej elektrowni jądrowej i łączących je sieci będzie zależeć funkcjonowanie przemysłu, usług publicznych i gospodarstw domowych w całej Polsce. Dla Pomorza oznacza to szansę na rozwój firm i kompetencji, ale także rosnącą odpowiedzialność. Jak pokazały rzeszowskie debaty, budowie infrastruktury musi towarzyszyć przygotowanie do jej ochrony i utrzymania dostaw także wtedy, gdy system zostanie poddany próbie.
Komentarz:
W trakcie XI konferencji „Bezpieczeństwo energetyczne – filary i perspektywa rozwoju” udział wzięło blisko 270 uczestników. W jej czasie podkreślaliśmy, że Polska potrzebuje dziś wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne, przede wszystkim w obszarze suwerenności cyfrowej i cyberbezpieczeństwa. To tutaj są największe zagrożenia dla naszych sieci elektroenergetycznych.
Raport NASK-u dotyczący incydentu z 29 grudnia 2025 roku pokazał, w jaki sposób może dojść do zatrzymania dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych. To dla nas potężna lekcja: musimy szczególnie dbać o zabezpieczenie systemów SCADA [systemów nadzoru, sterowania i zbierania danych – przyp. red.], bo cyberatak może doprowadzić do fizycznego uszkodzenia obiektu.
W trakcie dyskusji zauważyliśmy, że nadszedł moment, w którym wszystkie strony polityczne mówią: trzeba zrobić nowe otwarcie dla węgla, bo bez niego nie zapewnimy ciągłości dostaw energii elektrycznej.
Nie chodzi o zwrot względem transformacji energetycznej. Ona nadal się toczy. Jest przestrzeń do rozwijania odnawialnych źródeł energii i dywersyfikowania struktury wytwarzania energii. Pokazaliśmy to podczas paneli, rozmawiając o gospodarce odpadowej i wykorzystaniu odpadów jako źródła energii, podobnie jak robią to Szwedzi.
Z drugiej strony widzimy, że dopóki nie rozwiniemy alternatywy i nie będziemy mieli magazynów energii elektrycznej, nie możemy w sposób drastyczny odejść od paliw kopalnych.
